جزیره داروین گالاپاگوس
جزیره داروین گالاپاگوس
متن حاضر از کتاب “جادوی واقعیت” نوشته ریچارد داوکینز توسط نگارنده اقتباس و ترجمه شده است. ریچارد داوکینز زیست شناس، فیزیکدان بریتانیائی دارای کرسی استادی در دانشگاه آکسفورد است. او در کتاب جادوی واقعیت با زبان بسیار ساده برخی از قوانین فیزیک را تشریح کرده است. در چندین پست اخیر نظریه تکامل را به نقل از این کتاب توضیح  می دهیم. در قسمت قبل برای درک علت گوناگونی موجودات ابتدا فرایند شکل گیری زبان در میان انسانها را بررسی کردیم. در ادامه داستان جزایر گالاپاگوس را که الهام بخش داروین در ارائه نظریه تکامل بوده است را بررسی می کنیم.

جزایر گالاپاگوس (جزایر داروین)

جزایر گالاپاگوس که به جزایر داروین (Darwin island) معروف است الهام بخش داروین برای نظریه تکامل بوده است. و اما ببینیم داروین چه چیز خاصی در این جزایر مشاهده کرد.

قدرت ایزوله کردن جزیره ها

در قسمت قبل توضیح دادیم که زبان مردم یک منطقه چگونه طی اعصار تغییر می کند. درست مثل تغییری که در زبان ایجاد می شود ، جانداران یک منطقه هم تغییر می کنند. قبل از اینکه ببینیم چرا این اتفاق می افتد بیایید ببینیم چگونه اتفاق می افتد؟

در مبحث جانداران، DNA معادل لغت در مبحث زبان است. DNA شامل اطلاعات ژنتیکی است که هر موجود زنده ای با خود حمل می کند . وقتی افراد تولید مثل می کنند DNA آنها با هم مخلوط می شود و وقتی افراد یک منطقه به جای دیگری مهاجرت می کنند، ژنهایشان با ژنهای موجودات محل جدید اختلاط می یابد و ما به آن جریان ژنی می گوئیم .

درست مثل تفاوت زبان ایتالیائی و زبان فرانسوی که به تدریج از هم جدا شده اند، DNA دو گروه از جانداران که از هم جدا می شوند در طول زمان تغییر می یابند و کمتر و کمتر به هم شبیه خواهند بود. DNA شان به تدریج آنقدر متفاوت می شود که دیگر نمی توانند با هم جفت گیری کنند. اسبها و الاغ ها می تو انند با هم جفت گیری کنند ولی DNA  آنها آنقدر با هم متفاوت شده است که گوئی قادر به درک هم نیستند. یا به زبان دیگر می توانند با هم در آمیزند (مثل دو نفر با دو گویش مختلف که هنوز می توانند حرف هم را بفهمند ) و یک موجود زنده دیگر را بوجود آورند که قاطر نام دارد ولی این آمیزش کامل نیست و بچه آنها نمی تواند موجودی مانند خود را تولید کند.

جزیره ها

چگونه DNA موجودات تغییر می کنند ؟چه چیزی عامل جدائی است؟ اولین احتمالی که به ذهن ما خطور می کند وجود دریاها است. گونه های جانوری موجود در دو جزیره مجزا هیچوقت یکدیگر را نمی دیدند و DNA آنها فرصت کافی داشته که در طول زمان با هم تفاوت قابل ملاحظه ای بیابند. به همین دلیل در مراحل آغازین حیات بر روی کره زمین جزیره ها اهمیت خیلی زیادی داشته اند.
اما جزیره می تواند چیزی بیش از یک تکه زمین که توسط آبهای آزاد احاطه شده است باشد. از نظر یک قورباغه یک واحه (oasis) یک جزیره است که او می تواند در آن زندگی کند. دور تا دور آن از صحرائی پوشیده شده است که او نمی تواند در آن زندگی کند . از نظر یک ماهی یک دریاچه یک جزیره است. جزیره ها مهم هستند، هم از نظر گونه های جانوری هم از نظر تفاوت زبانها، چرا که جمعیت یک جزیره از تماس با مردم جاهای دیگر باز می مانند و این مانع جریان ژنی می شود و ژنها تنها در یک جهت تغییر می یابند.

یک مثال از گوناگونی جانداران

جمعیت یک جزیره لزوماً برای همیشه و بطور کامل ایزوله نمی شوند. ژنها گاهاً می توانند از مرز جزیره عبور کنند. گاهی از طریق آب و یا حتی از طریق زمین های لایزرع.
در اکتبر 1995 یک توده چوب و درختانی که از ریشه در آمده بودند به ساحل یکی از جزایرکارائیب به نام آنگوئیلا رسیدند. در میان آن توده 15 ایگوانا ی سبز زنده وجود داشتند. این ایگوانا ها احتمالأ از جزیره دیگری به نام گوادالوپ که 160 مایل دورترقرار گرفته به این جزیره آمده بودند. بعلت وزش دو گردباد به نامها ی لوئیس و مریلین که در جزایر کارائیب رخ داده بود، درختها کنده شده بودند و به دریا افتاده بودند. بنظر میرسد ایگوانا ها در یکی از آن درخت ها سکنا گزیده بودند و با توده درخت ها به جزیره دیگری آورده شدند. نهایتاً پس از رسیدن به جزیره آگوئیلا، ایگوانا ها از جای خود بیرون آمدند و زندگی جدیدی را در یک جزیره دیگر شروع کردند و اینکار را با خوردن، تولید مثل کردن و انتقال DNA انجام می دادند. این پدیده و یافتن ایگوانا در جزیره آنگوئیلا را ماهیگیران منطقه گزارش کرده اند.

احتمالاً قرنها پیش مشابه همین پدیده با عث شده که اجداد ایگوانا ها به جزیره گالاپاگوس آورده شوند (اگر چه در آن زمان کسی نبوده که این پدیده را گواهی دهد)، جایی که از آن به عنوان جزیره داروین هم یاد می شود.

مورد جزایر گالاپاگوس (جزایر داروین)

جزایر گالاپاگوس از نظر تاریخی خیلی مهم هستند و احتمالاً الهام بخش چارلز داروین در ارائه نظریه تکامل بوده اند. او در سال 1835 از این جزیره ها بازدید کرد. این جزایر گروهی از جزایر آتش فشانی در اقیانوس آرام هستند، نزدیک استوا حدوداً 600 مایلی جنوب غربی آمریکا.  این جزایر تنها چند میلیون سال دارند و در اثر مواد مذاب آتشفشانی از آتشفشان های کف دریا شکل گرفته اند و بیرون آمده اند. این بدان معنا است که تمام گونه ها ی جانداران در این جزایر از جای دیگری آمده اند . احتمالاً از سرزمین آمریکای جنوبی آمده اند. این گونه ها پس از رسیدن به یک جزیره به جزایر دیگر هم منتقل شده اند ( احتمالا یک یا دو بار در هر قرن این اتفاق افتاده است) اما این انتقال آنقدر کم بوده است که گونه های موجود در هر جزیره فرصت داشته اند که تفاوت زیادی با بقیه پیدا کنند.
اولین ایگوانا که به جزیره گالاپاگوس رسیده است احتمالاً از آمریکا به آنجا منتقل شده است. ایگوانا ها احتمالاً اول وارد یکی از جزایری که الان غرق شده اند گشته و سپس به جزایر دیگر رفته اند.در حال حاضر در بعضی از جزایرایگواناها در بیرون آب یافت می شوند .
ایگوانا های سرزمین اصلی آمریکا با ایگواناها ی جزایر گالاپاگوس متفاوتند. اولاً به این دلیل که در طول زمان تغییر یافته اند ثانیاً به این دلیل که زندگی در یک جزیره آتشفشان نیاز به مهارت خاصی دارد که طی قرنها ایگوانا ها آن را کسب کرده اند و این آنها را با ایگوانا ها ی ساکن سرزمین آمریکای جنوبی متفاوت کرده است.
فاصله جزایربا یکدیگر از فاصله هر کدام از آنها تا خشکی اصلی خیلی کمتر است. به همین دلیل هم هست که احتمال عبور از دریا و رفتن از یک جزیره به جزیره دیگر خیلی بیشتر از احتمال رفتن به خشکی اصلی است: شاید در حد یکبار در هر صد سال در مقایسه با هر یک میلیون سال. در نتیجه می توان گفت که ایگواناها در نهایت در کلیه این جزایر دیده خواهند شد.

اما یک اتفاق بسیار نادر در این جزایر افتاده و آن این است که ایگوانای هر جزیره با جزایر دیگر بسیار متفاوتند و نمی توانند با هم جفت گیری کنند. گونه “کونولوپوس پا لیدوس” تنها در جزیره سانتافه یافت می شود . “کونولوپوس ساب کریستاتوس” در چندین جزیره یافت می شود مثل جزایر فرناندیا ، ایزابلا و سانتا کروز. “کونولوپوس مارتا” هم تنها در شمالی ترین آتشفشان از میان پنج آتشفشان جزیره بزرگ ایزابلا یافت می شود.

آتشفشان به مثابه یک جزیره

در این پدیده نکته جالب دیگری هم هست: قبلأ گفتیم که یک دریاچه هم می تواند یک جزیره به حساب آید، اگر چه با آب محصور نشده است. همین استدلال درباره هریک از پنج آتشفشان جزیره ایزابلا هم صادق است. دور هر آتشفشان در این رشته کوه یک محوطه غنی از نظر پوشش گیاهی وجود دارد که نوعی واحه (Oasis) محسوب می شود و از آتشفشان بعدی با یک صحرا جدا شده است. بیشتر جزایر گالاپاگوس تنها یک آتشفشان بزرگ دارند ولی ایزابلا پنج آتشفشان دارد. اگر سطح دریا بالا بیاید ( مثلا بدلیل گرم شدن کره زمین ) ایزابلا می تواند به پنج جزیره جدا از هم تبدیل شود. در اینصورت هر آتشفشان یک نوع جزیره محسوب می گردد درون یک جزیره دیگر و ایگواناهایی پیدا می شوند که باید تنها از ناحیه سرسبز و حاصلخیز اطراف آتشفشان تغذیه کنند و پس از مدتی شبیه ایگواناهای ساکن خشکی خواهند شد. هر نوع جدا افتادن در اثر مرزهای جغرافیائی در حالی که امکان عبور از آن مرز ها بطور گاه به گاه ولی نه بطور مرتب وجود داشته باشد منجر به منشعب شدن یک گونه از جانوران می شود .
وقتی که یک گروه از جانوران خیلی از هم دور افتادند و با هم متفاوت شدند دیگر نمی توانند با هم در آمیزند و جفت گیری کنند. از آن به بعد دو گونه جانوری در دو مسیر متفاوت تکامل می یابند و DNA شان با هم مخلوط نمی شود. در واقع اینگونه جدا شدن و جدا افتادن ها بوده است که باعث شده اینهمه گونه های مختلف جانداران روی کره زمین شکل بگیرد.
در یک مقطع زمانی در تاریخ شکل گیری و تکامل ایگواناها در جزایر گالاپاگوس نوعی انشعاب رخ داده که منجر به شکل گیری گونه خاصی از ایگواناها شده است. در یکی از جزایر – که معلوم نیست کدام یک بوده است- جمعیت کوچکی از ایگواناهای خشکی به طور کامل نحوه زندگیشان عوض شده است. آنها بجای خوردن گیاهان خشکی در دامنه آتشفشان ها، به ساحل رفتند و از جلبک های دریائی تغذیه کردند . آنها به تدریج شناگران ماهری شدند که در آب شیرجه می زدند و از جلبک ها ی داخل آب تغذیه می کردند. به این گونه، ایگواناهای دریایی می گوئیم و در هیچ جای دیگری جز جزایر گالاپاگوس پیدا نمی شوند. این گونه دارای مشخصه های ویژه ای هستند که آنها را برای زندگی در دریا آماده می کند و آنها را به طرز قابل ملا حظه ای با ایگوانا های خشکی متمایز می گرداند. مطمئناً روزی فرا می رسد که گزینه های متفاوتی از ایگواناهای دریایی هم بوجود آیند.

داستان تکامل

داستان تکامل لاک پشت های عظیم الجثه، مارمولک های لاوا، قره قاز ها ی عجیبی که پرواز نمی کنند، مرغان مقلد، سهره ها و بسیاری از حیوانات و گیاهان جزایر گالاپاگوس مشابه داستان ایگوانا ها است. گالا پاگوس تنها یک مثال است. جزایر، مسئول پیدایش گونه های جدید هستند. یک رودخانه هم می تواند چنین اثری داشته باشد. اگر برای حیوانات مشکل باشد که از یک رودخانه عبور کنند به مرور ژن حیوانات دو سوی رودخانه با هم متفاوت می شود درست مثل زبان مردم که ابتدا لهجه های مختلف پدید می آیند و کم کم زبان های مختلف ایجاد می شوند.

سه گونه ایگوانای خشکی در جزایر گالاپاگوس تنها چند هزار سال فرصت داشته اند تا شکل بگیرند. بعد از حدود چندین صد میلیون سال یک گونه ممکن است آنقدر با اجدادش متفاوت باشد که تفاوت آنها در حد تفاوت یک سوسک با یک کروکودیل باشد. در واقع روزگاری جد سوسکها و بسیاری دیگر از حیوانات مثل حلزون ها و خرچنگ ها همان جد بزرگ کروکودیل ها هم بوده است. ولی این به زمانهای بسیار دور برمی گردد ( حدود یک میلیون سال قبل). در آن زمان ها این جد بزرگ حتما در دریا زندگی می کرده است چرا که در آن دوره اساساً خشکی وجود نداشته است. این جد بزرگ احتمالاً در یک صخره مرجانی در کف دریا می زیسته تا از خطراتی که در آبهای عمیق او را تهدید می کرده حفظ کند .
اجداد مشترک همه پستانداران 185 میلیون سال پیش می زیسته اند. از آن موقع تا کنون جانداران زیادی منشعب شده اند و هزاران گونه پستاندار بوجود آمده اند، شامل 231 گونه گوشت خواران ( گربه ها ، سگ ها ، راسو ها ، خرسها و غیره ) ، 2000 گونه جوندگان ، 88 گونه نهنگ ها و دلفین ها، 196 گونه چارپایان سم دار ( گاو ها ، خوگ ها ، گوزن ها و گوسفند ها) ، 16 گونه اسب ( اسب ها ، گورخر ها ، خوک های خرطوم دار و اسب های آبی )، 87 گونه خرگوش ، 977 گونه خفاش ، 68 گونه کانگورو و بسیاری دیگر که امروزه نسل شان منقرض شده است.

ادامه دارد….

مطالب بیشتر:

نقدی بر نظریه تکامل داروین : آیا هر آنچه در مورد این نظریه گفته شده درست است؟

نظریه تکامل داروین- قسمت 1 : چرا اینهمه گونه های مختلف موجودات زنده وجود دارد؟

نظریه تکامل داروین – قسمت 2 : چگونه زبان های مختلف در بین مردم شکل گرفت؟

نظریه تکامل داروین- قسمت آخر: انتخاب طبیعی و تلاش برای بقاء

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.